Zofia Nałkowska

     Zofia Nałkowska zaliczana jest do grona najwybitniejszych pisarek, publicystek i dramatopisarek literatury polskiej. Jej debiut prozatorski przypada na rok 1904, kiedy to powstały powieści w stylu liryczno-symbolicznym. Ich tematyka była związana z nurtem młodopolskim – było to najczęściej teoretyzowanie na tematy niezwiązane z życiem codziennym. Z czasem, w latach 20–30., autorka coraz większą wagę zaczęła przywiązywać do psychologii człowieka, do ludzkich uczuć w różnych sytuacjach życiowych.

      Rozkwit twórczości Zofii Nałkowskiej przypada na okres jej pobytu w Grodnie. Tu pisarka mieszkała i pracowała w latach 1922–1927. W tym okresie Nałkowska napisała kilka prac poświęconych ziemi grodzieńskiej: esej „Grodno”, artykuł „Tam, gdzie mieszkała i pracowała Eliza Orzeszkowa”, zbiór opowiadań „Ściany świata” oraz powieści: „Niedobra miłość”, „Granica”, „Węzły życia”. Pisała także dziennik. Na ścianie domu, w którym mieszkała pisarka, w 1989 r. została odsłonięta tablica pamiątkowa. W tym samym roku na Wydziale Filologii Polskiej Grodzieńskiego Państwowego Uniwersytetu im. Janki Kupały otwarto muzeum Zofii Nałkowskiej, które nadal pracuje.

      Muzeum Zofii Nałkowskiej w Grodnie jest jedynym na świecie – powiedziała Helena Nielepko, starszy wykładowca katedry filologii polskiej. W Polsce jest jeszcze muzeum rodziny Nałkowskich. Nasze muzeum odwiedzane jest nie tylko przez studentów i uczniów szkół, często przyjeżdżają goście z różnych regionów Polski. Rektorzy i profesorowie z innych uczelni odwiedzają muzeum podczas konferencji, które organizuje nasza uczelnia. Zwiedzają je również grupy turystów z Litwy i Ukrainy.

 

      W muzeum można nie tylko dowiedzieć się o twórczości Zofii Nałkowskiej, ale także poznać jej życie w Grodnie. Wszystkie eksponaty muzeum są unikalne i cenne.

      Najbardziej „grodzieńskim”, związanym z naszym miastem, eksponatem jest budzik wyprodukowany tu w latach 30. Na nim napisany jest adres zakładu, a na tarczy „Gwarantowany” – opowiada Helena Nielepko. 

      Muzeum przechowuje kopie zdjęć Zofii Nałkowskiej i jej rodziny, miejsc związanych z życiem i twórczością pisarki. Znajdują się tu również unikatowe zdjęcia grodzieńskiego więzienia z lat 20. W tym okresie Zofia Nałkowska prowadziła aktywną działalność społeczną w „Patronacie” – organizacji opiekującej się więźniami grodzieńskimi. Wśród eksponatów muzeum są również wydania książek pisarki, kopie jej rękopisów oraz publikacji o niej i jej twórczości, jak również wybrane artykuły autorstwa Zofii Nałkowskiej.

      Jak powiedziała Helena Nielepko, obecnie w prasie o Zofii Nałkowskiej pisze się rzadko, najczęściej można spotkać artykuły na temat jej dzienników, publikacja których niedawno zakończyła się. Nie kończy się jednak debata na temat tego, czy wszystko zostało wydrukowane, ponieważ wiele stron pamiętników było wyrwanych. Zbiór eksponatów muzeum regularnie powiększa się o materiały z konferencji poświęconych życiu i twórczości polskiej pisarki.

      Zofia Nałkowska wolała pisać odręcznie, prawie nie używała maszyny do pisania. Większość rękopisów pisarka wykonywała na długich, wąskich kartkach. Nałkowska pisała tylko w kolumnę, nawet na arkuszach dużego formatu – było to jej cechą charakterystyczną.

      Muzeum Zofii Nałkowskiej to także centrum dydaktyczne, w którym odbywają się wykłady, rozmowy twórcze, kursy specjalistyczne dla studentów.

Anastazja Kałacz